PROJEX – 1. Ar-Ge ve İnovasyon Proje Pazarı Samsun Üniversitende Başarıyla Tamamlandı

Ana teması "Yapay Zeka ve Dijitalleşme" olan etkinlik, yapay zeka ve dijital teknolojilere odaklı yenilikçi projelerin teşvik edilmesi, akademi-sanayi ve girişimciler arasında köprü kurulması, ticarileşme süreçlerinin hızlandırılması, dijital dönüşüm farkındalığının artırılması, Ar-Ge ve inovasyon kültürünün yaygınlaştırılması ve ulusal teknolojik gelişime katkı sunulması hedefleriyle düzenlendi. Etkinlik, özellikle üniversiteler, teknoloji firmaları, yatırımcılar ve girişimciler arasında iş birliği olanaklarını artırarak projelerin hayata geçirilmesini desteklemeyi amaçladı. Yapay zeka, büyük veri, nesnelerin interneti, dijital teknolojiler ve dijital dönüşüm alanlarında geliştirilen yaratıcı projelerin görünür kılınması, potansiyel yatırımcılar, kurumlar ve kullanıcılarla buluşturularak ekonomiye kazandırılması etkinliğin temel öncelikleri arasında yer aldı. Ayrıca teknoloji odaklı düşünme becerilerinin teşvik edilmesi ve özellikle gençlerin ve öğrencilerin araştırma ve geliştirme faaliyetlerine yönelmesinin sağlanması, Türkiye'nin dijitalleşme ve yapay zeka alanlarındaki rekabet gücünü artıracak projelerin desteklenmesiyle ulusal teknoloji ekosisteminin gelişimine katkıda bulunulması hedeflendi. Etkinliğe akademisyenler, araştırmacılar, mevcut ve potansiyel girişimciler ile önlisans, lisans ve yüksek lisans düzeyindeki öğrenciler yoğun katılım gösterdi. Tam gün süren kapsamlı program, katılımcılara hem bilgi paylaşımı hem de iş birliği fırsatları sunarak bölgedeki inovasyon ekosisteminin güçlenmesine katkı sağladı. Etkinlik kapsamında Akıllı Tarım ve Hayvancılık, Akıllı Şehir Uygulamaları, Akıllı Kampüs ve Üniversite Uygulamaları, Sağlık Teknolojileri, Dijital Dönüşüm ve İkiz Dönüşüm, Robotik, Otomasyon ve Uzay Teknolojileri, Enerji Tüketimi Optimizasyonu, Yeşil Dönüşüm ve Biyoteknoloji alanlarında geliştirilen projeler sergilendi.
Kamu temsilcileri, üniversite yöneticileri, iş dünyasının önde gelen aktörleri ve teknoloji girişimcilerinin yer aldığı etkinliğe; Samsun Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Mahmut Aydın, Ondokuzmayıs Kaymakamı Haluk Şimşek, Ondokuzmayıs Belediye Başkanı Osman Topaloğlu, Samsun Üniversitesi Rektör Yardımcıları Prof. Dr. Ali Bilgin, Amasya Üniversitesi Rektör Yardımcısı Prof. Dr. Resul Çekin, Ondokuz Mayıs Üniversitesi Rektör Yardımcısı Prof. Dr. Çetin Kurnaz, TSO Başkanı Salih Zeki Murzioğlu, SAMSİAD Başkanı Süleyman Ferşat Eldemir, MÜSİAD Başkanı Osman Öğüten, Konuşmacılar; Prof. Dr. Serdal Temel, Hande Ocak Başev, Dr. Sema Gül, Burcu Kabakdere ve Sercan Ekili katıldı. Ballıca Kampüsü 8 Nolu Hangar'da gerçekleştirilen etkinlik, yapay zeka ve dijitalleşme alanındaki yenilikçi projeleri bir araya getirerek bölgenin teknoloji ekosisteminde önemli bir adım atılmasına vesile oldu.
Rektör Aydın: "Yapay Zeka Artık Hayatımızın Her Alanında"
Samsun Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Mahmut Aydın, yapay zeka odaklı proje etkinliğinde yaptığı açılış konuşmasında etkinliğe ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Rektör Aydın konuşmasında şu önemli mesajlara yer verdi:  “Son yıllarda hepimiz çok hızlı bir dönüşümün içindeyiz. Dünyaya baktığımızda yoğun bir rekabet yaşandığını görüyoruz. 2024 Ocak ayında 40 yaşındaki bir Çinli yatırımcının geliştirdiği bir yapay zekâ programı tanıtıldığında Amerikan borsası aynı gün içerisinde iki trilyon dolar kaybetti. Bu olayın ardından o dönem Amerika’da “Yeni bir savaş başladı” şeklinde açıklamalar yapıldı. Aslında bu tablo, daha önce yaşanan uzay rekabetinin şimdi yapay zekâ alanına taşındığını gösteriyor. Amerikan Senatosu'nda bu konuyla ilgili geniş kapsamlı oturumlar yapıldı. O oturumların dökümleri elimizde mevcut ve Türkçeye de çevrildi. Orada, konunun uzmanı olan tüm mühendisleri Amerika’ya getirmeye hazır olduklarını ifade eden açıklamalar yer alıyordu. Çünkü yapay zekâ alanı artık küresel rekabetin en stratejik başlığı hâline geldi. Bu alanda Amerika birinci sırada, onu Çin takip ediyor, Avrupa Birliği üçüncü sırada geliyor. Türkiye de bu alanda kayda değer bir hamle başlattı. Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde yapay zekâ üzerine özel çalışmalar yürütüldü ve milli teknoloji hamlesi içerisinde yapay zekâ yatırımları güçlü bir şekilde destekleniyor. Bu kapsamda Üniversitemizde lise öğrencilerine yönelik yaz okulu gerçekleştirdik. Üç yüz başvuru arasından seçilen elli öğrenci üç hafta boyunca kampüsümüzde yapay zekâ eğitimi aldı. Önümüzdeki dönemde kış okulu programını da açacağız. Amacımız, genç zihinleri daha lise çağında bu alana yönlendirmek ve üniversite eğitiminde de bu ilgiyi güçlendirmek. Ancak şunu ifade etmem gerekir: Yapay zekâ, yalnızca kavramsal bir etiket hâline geldiğinde anlamını yitirir. Her konunun başına “yapay zekâ” kelimesini yerleştirmek bu alanı geliştirmez. İçini doldurmak gerekir. Bunun yolu da kod yazabilen, üreten, sistem tasarlayan, donanımlı gençler yetiştirmekten geçiyor. Bu doğrultuda Üniversitemizde önemli bir yapılanma süreci yürütüyoruz. Mühendislik Fakültemizde bulunan Yazılım Mühendisliği ve Yapay Zekâ ve Veri Mühendisliği bölümlerini daha güçlü bir çerçeveye taşımak amacıyla Bilgisayar ve Bilişim Bilimleri Fakültesi kurduk. Bu fakülteye siber güvenlik ve bilişim sistemleri odaklı iki bölüm daha ekleyerek kampüsümüzü tamamen dijital dönüşüme yönelik bir merkez hâline getiriyoruz. Bulunduğumuz alanın geçmişi de bu dönüşümü simgeleyen güçlü bir örnektir. Bir zamanlar tütün kurutma hangarı olan bu mekânları, bugün insanlığa fayda üreten modern eğitim merkezlerine dönüştürdük. Bir dönem topluma zarar veren bir üretimin yapıldığı bu yapıları, geleceği inşa eden bilimsel bir üretim alanına çevirmiş olmaktan büyük memnuniyet duyuyoruz. Gençlerimizin yapay zekâ konusunda yeni bir zihinsel dönüşüm yaşaması, ülkemizin geleceğine verilecek en büyük destektir. Sayın Cumhurbaşkanımızın liderliğinde sürdürülen milli teknoloji hamlesine katkı sunmak tam da bu dönüşümle mümkündür. Bu duygularla, projeleriyle bu etkinliğe katılan tüm genç kardeşlerimizi, girişimcilerimizi ve akademisyenlerimizi tebrik ediyorum. Üniversitemizin Teknoloji Transfer Ofisi ekibine, değerli paydaşlarımıza, Samsun Ticaret ve Sanayi Odasına ve emeği geçen tüm çalışma arkadaşlarıma şükranlarımı sunuyorum. Son olarak misafir konuşmacılarımıza, Londra’dan büyük nezaketle katılan değerli hocamıza ve girişimcilik alanında bizlere ufuk açan tüm paydaşlarımıza teşekkür ediyorum. Hepinizi saygıyla selamlıyorum.”
Akademik Projelerin Ticarileşmesi Hedefleniyor
Toplantıda konuşan TOBB Başkan Yardımcısı ve Samsun Ticaret ve Sanayi Odası Yönetim Kurulu Başkanı Salih Zeki Murzioğlu, akademik projelerin ticari değere dönüştürülmesinin önemine değindi. Murzioğlu: "Amacımız, akademisyenlerimizin ve öğrencilerimizin büyük emekle geliştirdiği Ar-Ge projelerinin raflarda kalmasının önüne geçmek, bu projeleri sanayicimizle buluşturarak ticari değere çevirmek ve ürünlere dönüştürmektir. Gerçek etki yalnızca fikir aşamasında değil, fikirden pazara uzanan yolculukta ortaya çıkar." dedi. Yapay zekanın girişimciliği dönüştüren devrim niteliğinde bir güç haline geldiğini ifade eden Murzioğlu, yapay zekanın kullanım alanı genişledikçe girişimcilik kavramının da farklı bir seviyeye taşındığını belirtti. Girişimcilik ölçeğinin ne olursa olsun rekabet ortamının sınırlarının artık küresel olduğunu belirten Murzioğlu: "Zaman değişti, koşullar değişti, girişimcilik tanımı da değişti. Hatta bu konuşmayı yaparken bile değişmeye devam ediyor." ifadelerini kullandı. Gençlere seslenen Samsun TSO Başkanı Murzioğlu, girişimciliğin genç ve dinamik bir kavram olduğunu, bu kavramı geleceğe taşıyacak olanların da gençler olacağını söyledi. "Yenilikçi fikirlerinizi güçlü dijital imkanlarla birleştirerek daha geniş ufuklara erişebileceksiniz. Geleceğin ekosistemini kuracak, yeni nesillere referans olacak sizlersiniz." diyen Murzioğlu, Gazi Mustafa Kemal Atatürk'ün: "Bütün ümit gençliktedir." sözünün bu vizyonu işaret ettiğini kaydetti. Murzioğlu, toplantıda atılan her adımın, geliştirilen her projenin ve kurulan her iş birliğinin yarın Samsun'un ihracat rakamlarına, yüksek teknolojiye ve katma değerli ürünlere yansımasını temenni ederek sözlerini tamamladı.
Teknoloji Transfer Ofisleri Yeni Üniversite Modelinin Merkezinde
Etkinlik açılış konuşmalarının ardından inovasyon ve teknoloji transferi alanında çalışmalarıyla tanınan Prof. Dr. Serdal Temel’in değerlendirmeleriyle başladı. Temel, küresel Ar-Ge eğilimleri, girişimcilik ekosistemindeki dönüşümler ve teknoloji ticarileşmesinin stratejik önemine ilişkin kapsamlı bir çerçeve sundu. PROJEX – 1. Ar-Ge ve İnovasyon Proje Pazarı’nın keynote konuşmasını yapan üniversite–sanayi iş birliği ve teknoloji transferi alanındaki çalışmalarıyla tanınan Prof. Dr. Serdal Temel, yükseköğretim sisteminin küresel rekabete uyum sağlamak için yeni bir modele ihtiyaç duyduğunu vurguladı. Temel, üniversitelerde her yıl büyük bir bilimsel üretim ortaya çıkmasına rağmen bu bilginin yeterince ticarileşemediğini, ekonomik ve toplumsal değere dönüşme oranının düşük kaldığını belirtti. Türkiye’deki üniversite sayısı ve akademik insan kaynağı göz önünde bulundurulduğunda patentlerin, akademisyen ortaklı girişimlerin ve yüksek katma değerli ürünlerin mevcut düzeyinin potansiyelin çok altında olduğunu söyleyen Temel, asıl sorunun kapasite yetersizliği değil, stratejik yönetişim ve sürdürülebilir bir ekosistem oluşturma gerekliliği olduğunu ifade etti. Bu noktada teknoloji transfer ofislerinin kritik rol üstlendiğini belirten Temel, bu ofislerde güçlü, istikrarlı ve profesyonel bir yapının zorunlu olduğuna dikkat çekti. Avrupa İşletmeler Ağı, TÜBİTAK programları ve uluslararası fonların sunduğu fırsatların doğru kullanılması hâlinde üniversitelerin değer üretme kapasitesinin hızla artacağını dile getiren Temel, üniversitelerin klasik eğitim ve araştırma görevlerinin ötesine geçerek, sanayiyle bütünleşen, çözüme odaklanan ve topluma doğrudan katkı sunan bir yapıya dönüşmesi gerektiğini söyledi. Temel, bu dönüşümün yalnızca üniversitelerin refahını değil, Türkiye’nin yüksek katma değerli üretim hedeflerini ve küresel rekabet gücünü de güçlendireceğini belirterek konuşmasını tamamladı.
Yapay Zekâ Yatırımlarında Türkiye İçin Yeni Fırsat Alanları
Prof. Dr. Serdal Temel’in sunumunun ardından yapay zekâ odaklı iş stratejileri üzerine çalışan Hande Ocak Başev’in sunumu gerçekleşti. Başev, veri temelli iş modellerinin yükselişini, yapay zekâ destekli üretim ve hizmet süreçlerinin sektörlere sağladığı katkıları ele alarak katılımcılara kapsamlı bir perspektif sunduğu konuşmasında yapay zekâ alanında küresel yatırımların hızla arttığını belirterek Türkiye’nin özellikle yerel bilgiye dayalı yapay zekâ çözümleri üretme konusunda önemli bir avantaja sahip olduğunu vurguladı. Dünyada yapay zekâya yönelik yatırımların artık yalnızca teknolojik kapasiteye değil, aynı zamanda bağlam ve yönetişim odaklı yerel katkıya göre şekillendiğini söyleyen Başev, Türkiye’de doğru probleme odaklanan ve güçlü veri altyapısıyla desteklenen girişimlerin hem ulusal hem de uluslararası yatırımcılar için dikkat çekici fırsatlar sunduğunu ifade etti. Başev global eğilimler ve Türkiye’deki ekosistemin kesişim noktasında, yapay zekâ tabanlı ürünlerin olgunlaşma evresine geçildiğini, başarının ise hızdan ziyade doğruluk, bağlam ve sürdürülebilir iş etkisiyle belirleneceğini aktardı. Yapay zekânın artık yalnızca öneri üreten sistemlerin ötesine geçerek karar verebilen ve aksiyon alabilen bir yapıya kavuştuğunu belirten Başev, bu dönüşümün hem büyük fırsatlar hem de kritik sorumluluklar doğurduğunu ifade etti. Başev  şirketlerin ve girişimcilerin, yapay zekânın verdiği kararların hangi veriyle şekillendiğini, bu kararlardan kimin sorumlu olduğunu ve insan müdahalesinin nerede gerekli olduğunu net biçimde tanımlamaları gerektiğinin altını çizdi. Başev, yanlış veri kullanımı, bağlam eksikliği ve şeffaflık sorunlarının yapay zekâ projelerinin başarısız olmasında en temel etkenler olduğunu belirterek, geliştirilen teknolojilerin etik, kapsayıcı ve denetlenebilir bir yapıda olması gerektiğini vurguladı. Başev sunumunda ayrıca yapay zekânın sektör sınırlarını yeniden çizdiğini, değer üretiminin artık patent sayısından çok veriyi işleme yeteneğiyle belirlendiğini ve şirketlerin bu yeni düzene uyum sağlamak için hızlı ama bilinçli bir dönüşüm gerçekleştirmesi gerektiğini ifade etti.
Proje Alanı Ziyareti ve Networking Görüşmeleri
Açılış konuşmalarının ardından protokol üyeleri Ballıca’daki proje alanını ziyaret ederek katılımcıların geliştirdiği yenilikçi projeleri yerinde inceledi. Akıllı tarım uygulamaları, dijitalleşme çözümleri, robotik sistemler, enerji verimliliği projeleri, yeşil dönüşüm yaklaşımları ve biyoteknolojik yenilikler protokolün dikkatini çeken çalışmalardan oldu. Proje alanındaki ziyaretin ardından gerçekleştirilen networking programı, akademisyenler, sanayi temsilcileri, girişimciler ve öğrenciler arasında yeni iş birliklerinin kurulmasına imkân tanıdı.
Yapay Zekâ Tabanlı Ar-Ge Ekosisteminde İş Birliği ve Fikri Mülkiyet Yönetimi Paneli
Etkinliğin devamında gerçekleştirilen panelde moderatörlüğü Samsun Üniversitesi Rektör Yardımcısı Prof. Dr. Adem Soruç üstlendi. Panelde Adapha Yapay Zekâ’dan Dr. Sema Gül, Hitit TTO’dan Burcu Kabakdere ve SAMPA Fikri Mülkiyet Sorumlusu Sercan Ekili, yapay zekâ çağında Ar-Ge süreçlerinin dönüşümü, veri yönetimi, ticarileştirme ve fikri mülkiyet haklarının geleceği üzerine kapsamlı değerlendirmelerde bulundu. Dr. Sema Gül, sağlık alanında yapay zekâ uygulamalarının özellikle erken tanı, hareket analizi ve nöro-gelişimsel takipte önemli ilerlemeler sağladığını belirterek veri standartlaşmasının model başarı oranlarını doğrudan etkilediğini vurguladı. Gül, etik sınırlar ile hastanın mahremiyetinin korunmasının bu süreçlerde kritik öneme sahip olduğunu, geliştirdikleri yapay zekâ tabanlı hareket analiz modelinin erken müdahale gerektiren bebeklerde yüksek doğrulukla sonuç verdiğini ifade etti. Panelin fikri mülkiyet boyutunda konuşan Burcu Kabakdere, yapay zekâ temelli projelerde patentlenebilirlik, ticari sır stratejisi ve mevzuat boşluklarının kurumsal kararları doğrudan etkilediğini dile getirdi. Patent başvurularında teknik problemin teknik çözümle desteklenmesinin zorunlu olduğunu belirten Kabakdere, yapay zekâ çıktılarının buluş niteliği taşıdığı durumlarda gelecekte “buluşçunun kim olacağı” tartışmasının daha da büyüyeceğini ifade etti. Panelin sanayi perspektifini aktaran SAMPA temsilcisi Sercan Ekili ise bir fikrin ekonomik değer oluşturabilmesi için pazar araştırması, patent taraması, doğru konumlandırma ve ticarileştirme stratejilerinin hayati olduğunu söyledi. Ekili, üniversite ile sanayi arasındaki boşluğu kapatan temel yapının teknoloji transfer ofisleri olduğunu, adil paylaşım ve güven mekanizmasının sürdürülebilir iş birliklerinin anahtarı hâline geldiğini belirtti. Panel, akademi–sanayi etkileşiminin yapay zekâ çağında daha da önem kazandığını gösteren çarpıcı değerlendirmelerle tamamlandı.
Finalist Sunumları ve Ödül Töreni
Günün finali, finalist proje sunumları ve ödül töreniyle gerçekleştirildi. Öğrenci kategorisi ve araştırmacı-girişimci kategorisi olmak üzere iki ayrı kategoride değerlendirilen projeler, jüri üyeleri tarafından yenilikçilik, uygulanabilirlik, etki potansiyeli ve sunum kalitesi gibi kriterlere göre değerlendirildi. Her iki kategoride de finalde yer alan projeler, yapay zeka ve dijitalleşme alanındaki yeteneklerin ve yaratıcı fikirlerin ne kadar güçlü olduğunu gözler önüne serdi. Finalist projeler, akıllı tarım çözümlerinden sağlık teknolojilerine, robotik uygulamalardan enerji optimizasyonuna kadar geniş bir yelpazede yer aldı.
Etkinliğin final bölümünde “Öğrenci” ile “Girişimci–Araştırmacı” kategorilerinde dereceye giren projeler jüri değerlendirmesinin ardından ödüllerini aldı. PROJEX 109 kodlu AURA: Yapay Zekâ Destekli Üniversite Danışmanı projesi üçüncülük ödülüne, PROJEX 108 kodlu AI4GEN: Güneş–Rüzgar Hibrit Santrali İçin Yapay Zekâ Destekli 4’lü Üretim-Elektrik, Isı, Yağmur Suyu ve Yeşil Hidrojen Entegrasyonu projesi ikincilik ödülüne, PROJEX 104 kodlu Akademik SYS: Akademisyenler için Bütünleşik Dijital Yönetim Sistemi ise birincilik ödülüne layık görüldü. “Girişimci–Araştırmacı” kategorisinde ise PROJEX 208 kodlu LEAFARA: Çevrimdışı Mobil Yapay Zekâ ile Bitki Yaprağı Hastalık Tanılama üçüncü, PROJEX 201 kodlu PERCEPTA ikinci, PROJEX 218 kodlu Tekstil Malzemeleri İçin Nano Takviyeli Kendi Kendini Temizleyen Süperhidrofobik Kaplama Geliştirilmesi projesi birinci olarak belirlendi.
Ödül töreninde tüm katılımcılara belgeleri Rektör Prof. Dr. Mahmut Aydın tarafından takdim edildi. Ardından dereceye giren projelerin ödül sunumunda kategorilerin üçüncülerine ödülleri Amasya Üniversitesi Rektör Yardımcısı Prof. Dr. Resul Çekin, ikincilere ödülleri Samsun Üniversitesi Rektör Yardımcısı Prof. Dr. Ali Bilgin, birincilere ise ödülleri Rektör Prof. Dr. Mahmut Aydın tarafından verildi. Etkinlik, üniversite–sanayi iş birliğini güçlendiren bu yenilikçi projelerin görünürlük kazanmasıyla tamamlandı.